تاریخچه و معرفی سیستم عامل
همونطور که میدانید سیستم عامل یک برنامه است که وظیفه کنترل و استفاده از اجزای کامپیوتر شما رو بر عهده دارد و برای راحتی کار با کامپیوتر تولید شده است. یک سیستم عامل می تواند بنا به برنامه ای که برایش نوشته شده است کاربر را در استفاده از کامپیوتر یاری بدهد.هرچه سیستم عامل پیشرفته تر شود کارایی بیشتری هم پیدا میکند و بر امکاناتش افزوده می شود که طبیعتا دست کابران رو در انجام کارهای پیشرفته تر باز میکند.
وظایف یک سیستم عامل
از وظایف یک سیستم ((Operating System (OS)) عامل میتوان به این موارد اشاره کرد:
مدیریت پردازنده
مدیریت حافظه
مدیریت دستگاهها ( ورودی و خروجی )
مدیریت حافظه جانبی
اینترفیس برنامه های کاربردی
رابط کاربر
سیستم عامل دوکار مدیریت منابع و سختافزارها و نرمافزار سیستم کامپیوتر را انجام میدهد.
سیستم عامل بدون شک مهمترین نرم افزار در کامپیوتر است . پس از روشن کردن کامپیوتر اولین نرم افزاری که مشاهده می گردد سیستم عامل بوده و آخرین نرم افزاری که قبل از خاموش کردن کامپیوتر مشاهده خواهد شد، نیز سیستم عامل است . سیستم عامل نرم افزاری است که امکان اجرای تمامی برنامه های کامپیوتری را فراهم می آورد. سیستم عامل با سازماندهی ، مدیریت و کنترل منابع سخت افزاری امکان استفاده بهینه و هدفمند آنها را فراهم می آورد. سیتم عامل فلسفه بودن سخت افزار را بدرستی تفسیر و در این راستا امکانات متعدد و ضروری جهت حیات سایر برنامه های کامپیوتری را فراهم می آورد.
تمام کامپیوترها از سیستم عامل استفاده نمی نمایند. مثلا" اجاق های مایکرویو که در آشپزخانه استفاده شده دارای نوع خاصی از کامپیوتر بوده که از سیستم عامل استفاده نمی نمایند. در این نوع سیستم ها بدلیل انجام عملیات محدود و ساده، نیازی به وجود سیستم عامل نخواهد بود. اطلاعات ورودی و خروجی با استفاده از دستگاههائی نظیر صفحه کلید و نمایشگرهای LCD ، در اختیار سیستم گذاشته می گردند. ماهیت عملیات انجام شده در یک اجاق گاز مایکروویو بسیار محدود و مختصر است، بنابراین همواره یک برنامه در تمام حالات و اوقات اجراء خواهد شد.
برای سیستم های کامپیوتری که دارای عملکردی بمراتب پیچیده تر از اجاق گاز مایکروویو می باشند، بخدمت گرفتن یک سیستم عامل باعث افزایش کارآئی سیستم و تسهیل در امر پیاده سازی برنامه های کامپیوتری می گردد. تمام کامپیوترهای شخصی دارای سیستم عامل می باشند. ویندوز یکی از متداولترین سیستم های عامل است . یونیکس یکی دیگر از سیستم های عامل مهم در این زمینه است . صدها نوع سیستم عامل تاکنون با توجه به اهداف متفاوت طراحی و عرضه شده است. سیستم های عامل مختص کامپیوترهای بزرگ، سیستم های روبوتیک، سیستم های کنترلی بلادرنگ ، نمونه هائی در این زمینه می باشند.
سیستم عامل با ساده ترین تحلیل و بررسی دو عملیات اساسی را در کامپیوتر انجام می دهد :
ـ مدیریت منابع نرم افزاری و سخت افزاری یک سِستم کامپیوتری را برعهده دارد. پردازنده ، حافظه، فضای ذخیره سازی نمونه هائی از منابع اشاره شده می باشند .
ـ روشی پایدار و یکسان برای دستیابی و استفاده از سخت افزار را بدو ن نیاز از جزئیات عملکرد هر یک از سخت افزارهای موجود را برای برنامه های کامپیوتری فراهم می نماید.
اولین وظیفه یک سیستم عامل، مدیریت منابع سخت افزاری و نرم افزاری است . برنامه های متفاوت برای دستیابی به منابع سخت افزاری نظیر: پردازنده ، حافظه، دستگاههای ورودی و خروجی، حافطه های جانبی، در رقابتی سخت شرکت خواهند کرد. سیستم های عامل بعنوان یک مدیر عادل و مطمئن زمینه استفاده بهینه از منابع موجود را برای هر یک از برنامه های کامپیوتری فراهم می نمایند.
وظیفه دوم یک سیستم عامل ارائه یک رابط ( اینترفیس ) یکسان برای سایر برنامه های کامپیوتری است . در این حالت زمینه استفاده بیش از یک نوع کامپیوتر از سیستم عامل فراهم شده و در صورت بروز تغییرات در سخت افزار سیستم های کامپیوتری نگرانی خاصی از جهت اجرای برنامه وجود نخواهد داشت، چراکه سیستم عامل بعنوان میانجی بین برنامه های کامپیوتری و سخت افزار ایفای وظیفه کرده و مسئولیت مدیریت منابع سخت افزاری به وی سپرده شده است .برنامه نویسان کامپیوتر نیز با استفاده از نقش سیستم عامل بعنوان یک میانجی براحتی برنامه های خود را طراحی و پیاده سازی کرده و در رابطه با اجرای برنامه های نوشته شده بر روی سایر کامپیوترهای مشابه نگرانی نخواهند داشت . ( حتی اگر میزان حافظه موجود در دو کامپیوتر مشابه نباشد ) . در صورتیکه سخت افزار یک کامپیوتر بهبود و ارتقاء یابد، سیستم عامل این تضمین را ایجاد خواهد کرد که برنامه ها، در ادامه بدون بروز اشکال قادر به ادامه حیات وسرویس دهی خود باشند. مسئولیت مدیریت منابع سخت افزاری برعهده سیستم عامل خواهد بود نه برنامه های کامپیوتری، بنابراین در زمان ارتقای سخت افزار یک کامپیوتر مسئولیت سیستم عامل در این راستا اولویت خواهد داشت . ویندوز 98 یکی از بهترین نمونه ها در این زمینه است . سیستم عامل فوق بر روی سخت افزارهای متعدد تولید شده توسط تولیدکنندگان متفاوت اجراء می گردد. ویندوز 98 قادر به مدیریت و استفاده از هزاران نوع چاپگر دیسک و سایر تجهیزات جانبی است .
سیستم عامل ( Operation System ) با حروف اختصاری OS نرم افزاری است که مسئول کنترل و بکار گیری منابع سخت افزاری مانند حافظه ، واحد پردازش مرکزی ( CPU) فضای ذخیره سازی دیسک و تجهیزات جانبی میباشد. سیستم عامل مبنایی است که برنامه های کاربردی مانند برنامه های واژه پردازی و صفحه گسترده ها بر اساس آن ساخته میشود. متداولترین سیستم عامل تا کنون Unix, Windows, OS/2 Mac OS, MS-DOS بوده اند.
اولین سیستم عاملی که به وجود آمده داس (DOS) است که پایه و مبنای بقیه سیستم عاملهاست ، یعنی داس میتواند با سخت افزار در ارتباط باشد و به صورت یک مترجم میان سخت افزار و نرم افزار عمل کند و از این طریق فرمانهای مورد نظر ما در سیستم پردازش و سپس نتیجه کار برای ما به نمایش در می آید.
سیستم عاملهای ویندوز و امثال اون هم در اصل برای اجرای دستوراتشون از داس کمک میگیرند یعنی همون فرمانهای ساده ای که تو سیستم عامل مثلا ویندوز اجرا میکنیم برای اینکه به نتیجه برسه بعد از دریافت از محیط ویندوز به فرمانهای تحت داس و سپس به کدهای قابل فهم برای ماشین تبدیل میشوند (کدهای باینری 0 و 1) و سپس به سخت افزار فرستاده می شوند.حالا تصور بکنید که اگه رو صفحه کلید شما فقط دو تا کلید 0 و 1 بود و شما می خواستید یه فرمان رو اجرا کنید چقدر باید کلید 0 و 1 رو میزدید، حالا فهمیدن خود کد که جای خودش رو داره.مثلا برای همین فرمان کپی خودمون تو ویندوز که فقط کافیه دستور کپی رو کلیک و بعد پیست کنیم رو ببینید چقدر طول میکشه تا به صورت دستی و کد باینری به سیستم بدیم. اینجاست که اهمیت سیستم عامل حداقل از لحاظ راحتی که کاربران دارند درک میشه. بیشتر مبحث ما مربوط میشه به سیستم عامل ویندوز.
سیستم داس این تبدیلات زبانی و مبنایی (زبان میان کاربر و ماشین) رو در زمان بسیار اندکی انجام میده و موجب صرف کمترین وقت و کمترین کار اضافی میشه ولی این قابلیت فقط برای ارتباطات میان ماشین و دستورات خشک داس تو یه محیط بسیار ساده مفیده و بازهم برای کاربران وقت گیره و کاربران عادی نمیتونند به خوبی با این سیستم کار کنند و نکته ای که باید به اون توجه داشته باشیم اینه که کاربر داس باید تمام این دستورات رو حفظنه در موقع لزوم از اونا استفاده کنه. یعنی این دستورات در دسترس کاربر نیستند و تنها چیزی که در داس مشاهده می کنید یه خط فرمانه. کل گزارشات و فرمانهای داس نوشتاره ، یعنی اون چیزی که ما میبینیم! هر چه زمان جلوتر میره احتیاجات جدید احساس میشه و بشر همواره در پی رفع نیازهای خودشه! این در مورد سیستم عاملها هم بسیار صدق میکنه ، چون هر روز پیشرفته تر میشند ولی هسته اصلی هر سیستم عامل همون داس سادست (ببینید چه کارایی با این داس میکنند). این که گفتم داس به این خاطر بوده که تاحالا که هسته سیستم عاملها بر اساس عملکردهای داس ساخته شده است و مشابه جایگذینی هم برا اون وجود ندارد.جدید ترین و آخرین ورژن داس نسخه 6.22 است که توسط شرکت ماکروسافت منتشر شده است. هم اکنون سیستم داس رو با نام MS-DOS 6.22 می شناسند که مخفف Microsoft Disk Operating System می باشد.
MS-DOS - Microsoft Disk Operating System سیستم عامل تک کاربره با خط فرمانی که در سال 1981 برای کامپیوترهای شخصی آی بی ام و سازگار با آن توسط مایکروسافت منتشر شد. نسخه اصلی DOS توسط یک شرکت کوچک در سیاتل به منظور کارهای آزمایشگاهی ایجاد شده بود. از آنجا که مایکروسافت قرار بود سیستم عاملی برای IBM تهیه کند لذا آن نسخه را خریداری نمود و برنامه را تهیه کرد. مایکروسافت بعدها نگارشهای بالاتری از MS-DOS ارائه نمود. MS-DOS تا مدتها یکی از گسترده ترین سیستمهای عامل محسوب میشد.
Novell DOS هم نگارشى از DOS است که ابتدا توسط دیجیتال ریسرچ (Digital Research)طراحى شد و DR-DOS نام داشت، هم اکنون تحت مالکیت شرکت ناول درآمده Novell DOS نامیده مى شود.
داشتیم در مورد پیشرفت سیستم عامل میگفتیم!. و بعد از اینکه ماکروسافت اون سیستم رو خرید،تغیراتی بر اون اعمال کرد.که از آن جمله میتوان به نوشتن برنامه های تحت داس با رابط بصری و اجرایی بهتر برای این سیستم کرد که در آنها بعضی از فرمانها در دسترس بودند و کمی کار کاربران رو آسانتر میکردند. از آن جمله میتوان به برنامه Edit اشاره کرد که یک برنامه برای کارهای نوشتاری تحت داس است و هنوز هم موجوده.کار این برنامه این بود که یک محیط شبیه نوت پد فعلی خودمون برای کاربر ایجا میکرد که کاربر به راحتی میتونست یک متن تو اون بنویسه ، ویرایش کنه ، ذخیره کنه و ... برای این برنامه گزینه هایی وجود داشت به عنوان منو که بسیاری از فرمانها رو در اختیار کاربران می گذاشت و همچنین کاربر میتوانست با فشردن میانبر هر کدام از صفحه کلید با آنها دسترسی پیدا کنه.
ولی شرکت ماکروسافت بعد ازخریدن این برنامه فکرهای بزرگتری داشت که سرانجام در سال 1993 اولین سیستم عامل ویندوز توسط گروه ماکروسافت (Microsoft corporation) ارائه گردید. ویندوز یک محیط رابط گرافیکى کاربر چند وظیفه اى است که در کامپیوترهاى بر پایه MS-DOSبه اجرا درمى آید. در ویندوز فهرستهاى گزینشى، نواحى پنجره اى روى صفحه نمایش، و یک ابزار نمایشى مانند ماوس به کار گرفته مى شود. برنامه هایى که بتوانند از ویژگیها و مزایاى این محیط استفاده کنند باید خاص آن طراحى شده باشند.
چند نوع از ویندوزهای موجود :
windows for workgroups :
نگارشى از ویندوز که در سال 1992 ارائه گردید و در شبکهinternet محلى بدون نیاز بهLAN نرم افزار جداگانه، مورد استفاده قرار مى گیرد.
Microsoft windows 95 :
نسخه ویندوزی از مایکروسافت که در سال 1995ساخته شد.
ویندوز 95 ماندگاری زیادی نداشت و اکنون تعداد معدودی از این سیستم عامل استفاده می کنند.
Microsoft windows 98 :
یکی از سیستم عاملهای قدیمی و پراستفاده .
نسخه ویندوزی از مایکروسافت که در سال 1998ساخته شد و در واقع نسخه به روز شده ویندوز 98 می باشد. (این ویندوز Memphis هم نامیده می شود)
استفاده از این ویندوز به طور گسترده در جهان وجود داشت و هم اکنون هم مورد استفاده می باشد.
از امکانات این می توان به موارد زیر اشاره کرد:
مرورگر مستقل مایکروسافت
توانایی فرستادن و گرفتن نامه های الکترونیکی
گرافیک 32 بیتی (FAT32)
حمایت کردن USB
حمایت کردن DVD
Microsoft windows NT :
یکی از سیستم عاملهای ویندوز که بیشتر برای شبکه مورد استفاده است و در سال 1993 توسط شرکت Microsoft corporation ارائه گردید. و جدیدترین و آخرین سیستم شرکت میکروسافت است. Windows NT بر خلاف ویندوز به وجود سیستم MS-DOSوابسته نیست به عبارت دیگر یک سیستم عامل خودکفا بوده و یک رابط گرافیکى کاربر دارد. Windows NT یک سیستم عامل چند وظیفه اى 32 بیتى با ویژگیهاى شبکه سازى، چند پردازشى قرینه اى، بندکشى و امنیتى مى باشد. این سیستم عامل بر روى سخت افزارهاى متنوعى از جمله سیستم هاى برپایه ریزپردازنده هاى 80386 و 80486 و پنتیوم اینتل، ریزپردازنده هاى DEC Alpha AXP، ریزپردازنده اى MIPS، و همچنین در کامپیوترهاى چند پردازنده اى به اجرا در مى آید. Windows NT تا 4 گیگا بایت حافظه مجازى را تحت پشتیبانى قرار داده و مى تواند برنامه هاى کاربردى OS/2, MS-DOSو POCIX××××× را به اجرا درآورد.
Microsoft windows me :
ویندوز me با محیطی شبیه به ویندوز 98 ولی با کارایی بیشتر.
Windows Millenium Edition نسخه به روز شده ویندوز 98 است که در سال 1999 و2000 عرضه شد.
windows 2003 :
نسخه 2003 ویندوز مایکروسافت مخصوص سیستم های سرور
Microsoft windows XP :
یکی از جدیدترین و قویترین و پر طرفدارترین سیستم عاملها ، با امکانات فوق العلاده و محیط گرافیکی بهتر و زیباتر.
Windows Longhorn
ویندوز لانگهورن (با نام جدید ویندوز ویستا) ویژگیهای دیداری فوقالعادهای مانند پنجرههای نیمهشفاف و ابزارهای قدرتمندتر جهت جستجوی فایلها دارد ولی تا به حال در مورد بهبود امنیت در لانگهورن و توانایی آن در ارتباط بهتر با وسایل دستی قابلحمل ،خبری داده نشده است. مایکروسافت از آغاز کار بر روی این سیستم عامل وعده داده بود که شالوده آن را بر سه ستون استوار خواهد کرد.یک موتور گرافیکی به نام Avalon ،یک فنآوری جدید به نام indigo که توانایی ارتباط برنامههای کامپیوتری و وسایل مختلف را به هم میدهد و یک سیستم ذخیرهسازی دیتا که قابلیت جستجوی بهنر را ممکن میسازد به نام winFS .ولی در مقام عمل مایکروسافت از زمانبندی خود عقب افتاد و تصمیم گرفت از ویژگی winFS چشم بپوشد و این سیستم را بهصورت یک برنامه الحاقیadds-on بعد از انتشار لانگهورن عرضه کند.پس از 3 ستون ویندوز بعدی ،هنوز 2 ستون پابرجا هستند.
پوسته جدید ویندوز به نام Aero تقریبا تنها نشانه موتور گرافیکی Avalon بود که کارشناسانpcworld در نسخه قبل از بتا با کد 5048 مشاهده کردند.در این پوسته دکمهها ،فریمهای پنجرهها ،نوارهای عنوان و آیکونها به اشکال متحرک ،سهبعدی و گاه نیمهشفاف مبدل میشوند.در واقع Aero به رابط گرافیکیinterface ویندوز حیات میبخشد.
با این که مایکروسافت از winFS صرفنظر کرده روی نحوه ارائه فایلها با فرمتNFTS کار کرده و شرایطی را فراهم کرده است که فایلها بر حسب مولف،مدل دوربین(در مورد عکسها) ، ژانر و عنوان آلبوم(در مورد فایلهای موسیقی) مرتب شوند.امکان ساخت لیستهای مجازی از فایلها هم فراهم شده است.با این ویژگی می توان برای مثال همه عکسها و یا فایلهای ورد را بصورت یکحا مشاهده کرد،صرفنظر از اینکه در کجا save شده باشند.
ویژگی دیگر این ویندوز ارتباط بهتر با تلفنهای هوشمند،دوربین ها و پخشکنندههای صوتی و همچنین بهبود بخشیدن انتقال و همزمانسازی synchronization فایلهاست. در نسخهای که تیم pcworld مشاهده کرد ،خبری از مرورگر اینترنتی 7 نبود.البته مایکروسافت وعده داده نسخه بتای این نرمافزار را همراه لانگهورن عرضه کند. با وجود اینکه مایکروسافت برای بالا بردن ضریب ایمنی،ویژگیهایی مانند مانیتورینگ دادههای خارج سیستم(سرویسپک 2 فقط داده های داخل سیستم را مانیتور میکند.) ،محافظت علیه برنامههای مخربmalware و امکان ایجاد اکانت کاربری محدود شده را به ابزارهای امنیتی قبلی اضافه کرده ،ولی در مجموع ابزارهای امنیتی لانگهورن همانند ویندوز xp مجهز به سرویس پک 2 است. موتور گرافیکی Avalon در سیستمهای مجهز به کارتهای گرافیکی بهروز شده امکان می دهد که پنجره هایی چرخان،با بافت پشتزمینه و یا محو شونده ببینید.به علاوه می توانید منوها ،نوارهای عنوان و سایر اجزا را بهصورت نیمهشفاف مشاهده کنید. اما در مورد اینکه حداقل امکانات سختافزاری برای تصب و به کارگیری ویندوز لانگهورن چیست، تا به حال اظهار نظر رسمی صورت نگرفته است و مایکروسافت صرفا RAM 512 و CPU سریعتر از آنچه در سیستم عاملهای قدیمی به کار گرفته میشد ، را توصیه کرده است. گویا لانگهورن هم بهصورت 64 بیتی و هم بهصورت 32 بیتی منتشر خواهد شد. اما ویژگی دیگری که به تازگی به ویندوز لانگهورن اضافه شده meeting space است که یک سیستم اشتراک فایل بهصورت peer to peer است و محیط مجازیی فراهم می آورد که کاربران را قادر میسازد روی فایلها و دیتاهای به اشتراک گذاشته شده کار کنند.
گنو/لینوکس با ویندوز چه تفاوتی دارد؟
یکی از نخستین سوالاتی که در ذهن هر کاربری که به تازگی نام گنو/لینوکس به گوشش خورده است، مطرح میشود، این است که خوب گنو/لینوکس چه تفاوتی با ویندوز دارد؟ من در این مقاله قصد دارم بدون اینکه وارد مسائل خیلی فنی شوم، به طور اجمالی این موضوع را تشریح کنم.
لینوکس چیست؟
لینوکس به خودی خود، یک هسته (Kernel) است. هسته، بخش اصلی سیستمعامل را تشکیل میدهد که کار آن کنترل دادهها، مدیریت حافظه، سختافزار، ورود و خروج دادهها و تمامی موارد اصلی سیستمعامل میباشد. همانطور که گفتم، لینوکس به خودی خود سیستمعامل به شمار نمیرود، بلکه با استفاده از ابزارهایی که پروژه گنو (GNU) برای آن تولید کرده است، تبدیل به یک سیستمعامل کامل میشود (به همین دلیل است که لینوکس را معمولا گنو/گنو/لینوکس یا GNU/Linux مینامند) و با اضافه کردن سایر نرمافزارهای بازمتن به آن، میتوان از آن در موارد متعددی مانند سرویسدهندهها، ایستگاههای کاری، کامپیوترهای رویمیزی، ابر رایانهها، ابزارهای صنعتی و پزشکی که دارای سیستمهای درونهای (Embedded) میباشند و... استفاده کرد.
از نظر فنی، گنو/لینوکس را میتوان نمونه بازمتن و آزاد سیستمعاملهای خانواده یونیکس نامید. زیرا بر اساس استاندارد POSIX پیاده سازی شده و کاملا با آن سازگار است. بنابراین گنو/لینوکس را میتوان نواده سیستمعامل پرسابقه و مستحکم یونیکس دانست که البته خواص خوب آنرا نیز به ارث برده است. اکنون تفاوتهای اصلی گنو/لینوکس و ویندوز را با هم میشماریم:
گنو/لینوکس : سیستمعامل آزاد
گنو/لینوکس یک سیستم عامل آزاد و بازمتن است. کد منبع آن در اختیار همگان قرار دارد و همه میتوانند در کدهای آن تغییر ایجاد کرده و بنا به نیازشان استفاده کنند. آزاد و در دسترس بودن کدهای منبع سبب میشود تا بتوانید از طرز کارکرد دقیق سیستمعامل مطلع شوید. شما بسیاری از توزیعهای گنو/لینوکس را میتوانید به هر تعداد کپی کرده و بین دوستانتان پخش کنید. در سمت مقابل، ویندوز یک سیستمعامل اختصاصی است که کد منبع آن سری نگهداشته شده و برای همگان در دسترس نیست. شما نمیتوانید بفهمید که واقعا در زیر سیستمعامل ویندوزتان چه میگذرد؟ آیا یک برنامه جاسوسی در آن پنهان نشده است؟ بعید نیست. سیستم عامل ویندوز رایگان نبوده و شما نمیتوانید آنرا کپی کرده و پخش کنید. در صورت این کار شما خلافکار هستید و جریمه و مجازات خواهید شد. (فعلا نه در ایران ولی در ۴-۶ سال آینده بله)
گنو/لینوکس را به هواپیمایی تشبیه کردهاند که هر قسمت از انرا در جایی ساختهاند. گنو/لینوکس واقعا محصول کشور خاصی نیست. تعداد زیادی از مردم در سرتاسر جهان در حال کار بر روی بخشهای مختلف آن و توسعه آن هستند. تعداد برنامه نویسانی که روی بخشهای مختلف سیستمعامل گنو/لینوکس کار میکنند، به حدود ۴۰۰ هزار نفر میرسد، تفاوت کیفیت کار را مشخص میکند.
شما با سیستمعامل گنو/لینوکس آزاد هستید. لازم ندارید تا از نرمافزارهای اختصاصی استفاده کنید و تحت انقیاد آنها در آیید.
گنو/لینوکس : سرعت، قدرت، پایداری
همانطور که گفتم، گنو/لینوکس نواده سیستمعامل یونیکس است. بنابراین ساختار کلی این سیستمعامل کاملا با ویندوز متفاوت است. این به این معنی است که مثلا شما نخواهید توانست برنامههایی که در ویندوز دارید، روی گنو/لینوکس اجرا نمایید (البته راههایی وجود دارد – شبیه سازها - ولی در حالت عادی خیر). یکی از خواص اصلی سیستمعاملهای خانواده یونیکس، پایداری و استقامت بسیار بالای آنهاست. این سیستمعاملها به این راحتیها خراب نشده و به ندرت نیاز به بوت مجدد پیدا میکنند. گنو/لینوکسهایی وجود دارند که شما میتوانید سالها بدون نیاز به بوت، از آنها استفاده نمایید. در سمت مقابل، حتی جدیدترین و پایدارترین سیستمهای ویندوز نیز اندازه گنو/لینوکس پایدار نیستند. برای بکارگیری سیستمهای ویندوز به عنوان سرویس دهنده به حافظه و پردازندههای قویتری نیاز دارید و مطمئن باشید اگر هر چند روز آنرا بوت نکنید، از کار خواهد افتاد! معمولا سیستمعامل گنو/لینوکس به راحتی خراب نمیشود و برعکس ویندوز مجبور نیستید تا آنرا هر چندماه یکبار مجددا نصب کنید. حتی برخی از انواع گنو/لینوکس به نصب «یکبار برای تمامی عمر» مشهور هستند. این گونه سیستمها را میتوانید حین کار و حتی بدون بوت، به نسخههای جدیدتر ارتقا دهید.
گنو/لینوکس : امنیت، امنیت، امنیت
امروزه در دنیایی متکی بر فناوری اطلاعات زندگی میکنیم که هر لحظه به خطر افتادن جریان اطلاعات منجر به بروز خسارتهای تجاری جبران ناپذیری خواهد شد. امروزه همه به دنبال یک سکوی (Platform) امنتر برای اجرای برنامههای کاربردی و سرویدهندهها هستند. با اینکه مبحث امنیت یک مقوله نسبی است، گنو/لینوکس حرفهای زیادی برای گفتن در سمت امنیت دارد. بسیاری از قابلیتهای امنیتی که در ویندوز وجود ندارند و یا فقط با اضافه کردن نرمافزارهای اضافی قابل دسترسی میباشند، بطور درونی و پیشگزیده در گنو/لینوکس پیاده سازی شدهاند. گنو/لینوکس از ابتدا برای محیطهای شبکهای و چند کاربره طراحی شده است و همین باعث رعایت مسائل امنیتی از ابتدا در ان شده است، درحالی که ویندوز اینگونه نبوده و درحال حاضر نیز از نظر امنیتی دارای نقاط ضعف فراوانی است. مثلا یک برنامه مخرب با استفاده از همین ضعفهای امنیتی میتواند کل سیستمعامل را نابود کند، ولی در صورتی که مورد مشابهی در گنو/لینوکس وجود داشته باشد، حداکثر به دایرکتوری خانگی کاربر اجرا کننده آسیب خواهد رسید، نه کل سیستمعامل.
اینطور نیست که گنو/لینوکس فاقد هر گونه اشکال امنیتی باشد، خیر، ولی باز بودن کد منبع آن باعث میشود تا بسیاری از اشکالات امنیتی پیش از ایجاد خسارت و در مراحل توسعه و برنامه نویسی برنامه بر ملا شده و رفع شوند. در صورتی که اشکالی نیز در برنامههای منتشر شده یافت شود، بدلیل موجود بودن کد منبع سریعا برطرف میگردد. در صورتی که در سیستم عامل ویندوز شما باید منتظر مایکروسافت بمانید و بمانید و بمانید (مثلا هم اکنون ۲۱ اشکال امنیتی در مرورگر IE وجود دارد که مایکروسافت هنوز هیچ وصلهای برای آن ارائه نداده است). سیستمعامل ویندوز دارای اشکالات امنیتی بسیاری است که به راحتی هم کشف نمیشوند و هنگامی کشف میشوند که خسارات جبران ناپذیری در اثر حمله از طریق آن ضعفهای امنیتی رخ دهد که امثال آنرا شاهد هستیم. در دنیای امنیت ضرب المثلی وجود دارد که امنیت با مخفی کاری حاصل نمیشود.
میتوان ادعا کرد که تقریبا هیچ ویروسی برای گنو/لینوکس وجود ندارد و این درحالی است که سالیانه بیش از ۱۰۰۰ ویروس و کرم مختلف برای سیستمعامل ویندوز ایجاد میشود. این بخاطر عدم گسترده بودن گنو/لینوکس نیست (حدود ۷۰ درصد از سایتهای وب در جهان بر روی سیستمعاملهای خانواده یونیکس و گنو/لینوکس و سرویسدهنده وب آپاچی درحال اجرا هستند) بلکه بدلیل وجود حفرههای امنیتی متعدد ویندوز و سیاست انحصار گرایی مایکروسافت است. یعنی چه؟ مایکروسافت طوری رفتار و سیاست گذاری کرده است که مشتریان خود را تنها به محصولات خودش عادت دهد. بسیاری از کاربران ویندوز از اینترنت اکسپلورر و آتلوک برای مرور وب و پست الکترونیک استفاده میکنند. من به عنوان یک ویروس نویس، میدانم که اگر ویروسی را برای کاربران ویندوز بنویسم، بر روی کامپیوترهای ۹۰ درصد آنها اثر خواهد کرد. چون اکثرا از IE و Outlook استفاده میکنند. ولی در گنو/لینوکس چطور؟ در گنو/لینوکس شما طیف وسیعی از انتخاب و عدم اجبار دارید. من از مرورگر موزیلا استفاده میکنم. دوستی دارم که Konqueror را ترجیح میدهد. دیگری از Opera استفاده میکند. من از Kmail استفاده میکنم. دوستم از Evolution، دیگری از Pine و بعدی از Mutt و برادرم هم از Mozilla Mail. من فقط میتوانم برای یکی از اینها ویروس بنویسم چون روی بقیه کار نخواهد کرد و عملا میزان اثر آن انداک خواهد بود. ضمنا هیچیک از ویروسهایی که برای ویندوز نوشته شدهاند، بر روی گنو/لینوکس کار نمیکنند.
گنو/لینوکس : تعدد سکوهای اجرایی
گنو/لینوکس برخلاف ویندوز بر روی تعداد زیادی از سکوهای مختلف سختافزاری اجرا میشود و شما حتی قادرید آنرا برای کار بر روی سکوی مورد نظرتان تغییر دهید. این قابلیت، گنو/لینوکس را برای بکارگیری در سختافزارهای درونهای (Embedded) بسیار مناسب میسازد. هسته 2.6 گنو/لینوکس این امکان را فراهم میسازد تا گنو/لینوکس را بر روی دستگاههای بسیار کوچک و یا ابر رایانههای بسیار بزرگ اجرا نمایید.
گنو/لینوکس : گستردهترین تنوع در کاربرد
گنو/لینوکس را میتوانید برای انجام وظایف بسیار متعددی بکار بگیرید. از دستگاه چک کردن اتصالات شبکه، دیوار آتش، مسیریاب (Router) شبکه، سرویسدهندههای مختلف مانند وب، بانک اطلاعاتی، فایل، چاپ و...، میزهای کار (Desktop)، ایستگاههای کاری (Workstations) و... سیستمعامل گنو/لینوکس حتی این امکان را دارد که از آن بتوان به صورت یک سیستم زنده و پرتابل استفاده کرد. به این معنی که کل سیستمعامل از روی یک دیسک CD اجرا شود و شما آنرا با خودتان جابجا کنید و میزکار و تنظیماتتان را همراه خودتان منتقل کنید. علاوه بر این، این قابلیت برای رفع اشکال و نمایش آن نیز بسیار مفید است.
گنو/لینوکس : تنوع در انتخاب
بدلیل آزاد بودن سیستمعامل گنو/لینوکس، هر گروه یا موسسه تجاری، یک نسخه خاص از آن که به توزیع یا پخش (Distribution) معروف هستند، منتشر ساخته است. این توزیعهای مختلف همگی گنو/لینوکس هستند، ولی هریک معمولا برای یک یا چند امر خاص مانند سرویسدهنده، دیوار آتش، میزکار و... طراحی شدهاند و هریک قابلیتها و بهینه سازیها خاص خودشان را به کاربران ارائه میکنند. کاربران در این میان آزادی انتخاب زیادی داشته و میتوانند چیزی که کاملا نیازشان را برطرف میکند، انتخاب کنند. چیزی که در ویندوز نمیتوان مفهومی برای آن پیدا کرد.
گنو/لینوکس : سیستمعاملی حرفهای
گنو/لینوکس یک سیستمعامل حرفهای است. یعنی ممکن است یک کاربر کاملا غیر فنی برای مدیریت آن و انجام برخی از تنظیمات سختافزاری دچار مشکل شود و نتواند به راحتی این کار را انجام دهد. البته برخی از توزیعهای گنو/لینوکس این امور را بسیار راحت (و حتی راحتتر از ویندوز) کردهاند، ولی با این حال به طور کلی، گنو/لینوکس یک سیستمعامل حرفهای است که در عین سادگی، از پیچیدگیهای فنی زیادی برخوردار است. البته تمام کاربران لازم نیست این امور را بدانند. مثلا یک کارمند دفتری که اموری مانند تایپ و حسابداری را با کامپیوترش انجام میدهد، ممکن است از نظر فنی تفاوتی را احساس نکند، ولی گنو/لینوکس خوراکی ۴ ساله برای کاربران خوره فراهم میسازد! برخلاف ویندوز، نکات بیپایانی برای یادگیری در گنو/لینوکس وجود دارد. این سیستمعامل ۴ سال به راحتی شما را مشغول خواهد کرد و میتوانید مطمئن باشید پس از آن بازهم مطالب جدیدی برای یادگیری وجود خواهند داشت! پس خورههای کامپیوتری از آن لذت وافری خواهند برد و هرگز آنرا رها نخواهند کرد.
برخلاف ویندوز، در گنو/لینوکس راحتتر هستید تا بسیاری از کارهای پیکربندی و سیستمی را از خط فرمان بسیار قدرتمند و عالی آن انجام دهید. با اینکه برای بسیاری از امور مانند ویندوز ابزارهای گرافیکی طراحی شده است، یک کاربر حرفهای واقعا از خط فرمان گنو/لینوکس لذت خواهد برد. خط فرمان ویندوز را اصلا میتوان خط فرمان نامید؟
گنو/لینوکس : بهشت برنامه نویسان!
گنو/لینوکس را بهشت برنامه نویسان نامیدهاند. برخلاف ویندوز که اکثر ابزارهای برنامه نویسی روی آنرا باید جداگانه نصب و حتی خریداری نمایید، گنو/لینوکس به همراه تمامی ابزارهای برنامه نویسی مورد نیازتان و با هر زبانی که فکر کنید ارائه میشود. کافی است آنرا نصب کنید و کار برنامه نویسیتان را با ابزارهای دلخواهتان شروع کنید.
گنو/لینوکس : یک جعبه ابزار کامل
گنو/لینوکس برای کاربران حرفهای، یک جعبه ابزار کامل به شما میرود که در آن تمامی ابزارهای مورد نیاز مانند برنامههای اینترنتی، ابزارهای امنیتی مانند ابزارهای آزمایش شبکه، ابزارهای برنامه نویسی، هزاران صفحه کتاب و راهنما در آن پیدا خواهید کرد. ابزارهایی که در اختیارتان قرار دارد چنان متنوع هستند که میتوانید ۹۰ درصد اطمینان داشته باشید که پس از نصب آن به چیز دیگری نیاز نخواهید داشت.
گنو/لینوکس : یکی از زیباترین دستاوردهای بشری
گنو/لینوکس در سایه همکاری و تبادلات علمی هزاران نفر در سرتاسر جهان ایجاد شده و توسعه یافته است. این همکاری چنان گسترده و زیبا بوده و هست، که به سیستمعامل گنو/لینوکس لقب «یکی از زیباترین دستاوردهای همکاری جمعی بشر» داده شده است. فرهنگ حاکم در جامعه گنو/لینوکس و بازمتن، فرهنگ کمک، اشتراک اطلاعات و تلاش برای بهبود هرچه بیشتر محصولات و «انجام هرکاری که از دستت برمیآید» است. هرکس که میخواهد با این سیستمعامل کار کند، باید تمامی دیدگاهها و عقاید قبلی خود را درباره نرمافزارها و سیستمعامل کنار گذاشته و با یک دیدگاه جدید و طرز فکر متحول شده وارد دنیای گنو/لینوکس شود، زیرا با فرهنگ حاکم متفاوتی روبرو خواهد بود. گنو/لینوکس نوید دهنده آزادی است...